Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Zorgbalans

De gezondheidszorg is voor lager en hoger opgeleiden even toegankelijk

Lager opgeleiden zijn gemiddeld ongezonder dan hoog opgeleiden (Van der Lucht & Polder, 2010). Een mogelijke oorzaak hiervoor zou kunnen zijn dat lager opgeleiden een slechtere toegang hebben tot zorggebruik dan hoger opgeleiden. Deze slechtere toegankelijkheid kan zich uiten in een lager of afwijkend gebruik van gezondheidszorg. Figuur 1 geeft een overzicht van de verschillen in gebruik van tien soorten gezondheidszorg, gecorrigeerd voor gezondheidsverschillen. Met uitzondering van het tandartsenbezoek zijn de verschillen in zorggebruik tussen lager en hoger opgeleiden niet voor alle zes weergegeven jaren significant. Toch is een aantal niet significante verschillen vermeldenswaardig. Deelname aan de griepprik is onder lager opgeleiden in alle gerapporteerde jaren hoger dan onder hoger opgeleiden. Hetzelfde geldt voor het gebruik van receptgeneesmiddelen. Dit lijkt dan weer gecompenseerd te worden door een ondergebruik van medicijnen zonder recept door deze groep ten opzichte van de groep hoger opgeleiden. Hoger opgeleiden ontvingen in alle jaren meer zorg van specialisten en fysiotherapeuten. De screeningsprogramma’s voor borstkanker en baarmoederhalskanker geven in de zes beschreven jaren een wisselend beeld; het ene jaar is er een hoger gebruik onder lager opgeleiden, het andere jaar onder hoog opgeleiden.

Naast een analyse van de grootte van de verschillen in zorggebruik is ook de ontwikkeling van de verschillen tussen 1990 en 2007 geanalyseerd. Dit is gedaan door een RII-trend te berekenen. Voor de griepprik en het gebruik van vrij verkrijgbare medicijnen nemen de verschillen in de tijd toe. Voor de screening op baarmoederhalskanker nemen ze af. Voor de andere zorgtypen blijven de verschillen ongeveer gelijk.

fig364

Figuur 1: Zorggebruik (bezoeken en voorschriften) naar opleidingsniveau gemeten middels de Relative Index of Inequality, gecorrigeerd voor gezondheidsverschillen (RII), 2002-2007 (Bron: CBS, POLS-Gezondheid en Arbeid, 2002-2007; databewerking RIVM).

.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

RII
Relative index of inequality
De RII is een maat voor de relatie tussen sociaaleconomische positie en gezondheid en geeft de grootte van sociaaleconomische gezondheidsverschillen weer. De index geeft het verschil aan in niveau tussen de laagste en hoogste ses-klasse, waarbij rekening gehouden wordt met de tussenliggende klassen.
Zorgbalans, versie 3.2, 22 december 2011
© RIVM, Bilthoven.