Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Zorgbalans
Zoeken

Een kwart van de ziekenhuisafdelingen geeft aan dat de wachttijd voor de polikliniek de Treeknorm overschrijdt

Voor het bepalen van de tijdigheid van ziekenhuiszorg maken we gebruik van de registratiegegevens van de ziekenhuizen. Iedere ziekenhuislocatie is per 1 januari 2009 volgens de Regeling verplichte publicatie wachttijden somatische zorg van de NZa verplicht om maandelijks haar wachttijden op haar website te publiceren. De wachttijden over 2005, 2006 en 2007 zijn gebaseerd op de Regeling verplichte aanlevering minimale dataset somatische zorg (MDS) van de NZa. De belangrijkste verandering ten opzichte van voorgaande jaren is dat er geen onderscheid meer wordt gemaakt in wachttijden voor meerdaagse opname en dagbehandeling. Er is nu één wachttijd voor behandeling. Daarnaast is de wachttijd diagnostiek toegevoegd.

Tabel 1: Percentage ziekenhuisafdelingen waarbij de verwachte wachttijden boven de Treeknorm uitkomen, 2005-2007 (Bron: DIS, 2005-2007).

2005

2006

2007

Polikliniek

27,1

21,2

22,1

Kliniek

19,6

16,6

18,5

Dagverpleging

17,2

22,3

14,8

Op 1 december 2009 gaf 27,5% van de ziekenhuisafdelingen (specialismen) aan dat patiënten voor een bezoek aan de polikliniek rekening moeten houden met een langere wachttijd dan de Treeknorm. Dit is een afname van drie procentpunten ten opzichte van 2005 (zie tabel 1). Het is niet duidelijk of deze afname het gevolg is van een daadwerkelijke afname van de wachttijden of van definitie- en registratiewijzigingen.

Evenals in eerdere jaren bestaan er op de peildatum van 1 januari 2009 nog grote verschillen tussen specialismen in de overschrijding van de Treeknorm. Zo blijkt dat in meer dan 60% van de poliklinieken gastro-enterologie de wachttijd boven de Treeknorm uitkomt tegenover bijvoorbeeld 7,6% bij de longpoliklinieken. Uit de monitor van de NZa blijkt dat de meeste specialismen in het jaar 2009 een daling laten zien (zie figuur 1). Opvallend zijn de wachttijden voor dermatologie en orthopedie. Deze komen in 2009 boven de Treeknorm uit. Reumatologie, maag-, darm- en leverziekten en oogheelkunde laten een daling zien van de wachttijden, maar bevinden zich nog boven de Treeknorm (NZa, 2010b).

Voor behandeling en diagnostiek werd op 1 december 2009 de Treeknorm in respectievelijk 18,7% en 14,8% van de ziekenhuisafdelingen overschreden. Het is niet goed mogelijk iets te zeggen over de ontwikkeling van deze algemene wachttijd voor behandeling en diagnostiek ten opzichte van 2007 en eerdere jaren vanwege de veranderingen in de registratie. Wel is bekend dat in 2009 de wachttijden van de veel voorkomende behandelingen spataders, liesbreuk, hernia en staar onder de Treeknorm liggen, en die voor borstreconstructie, knieprothese en heupprothese nog ruim daarboven (NZa, 2010b). Daarnaast blijkt uit de monitor van de NZa dat ten opzichte van 2006 de wachttijden (na correcties om de vergelijkbaarheid met voorgaande jaren zo goed mogelijk te benaderen) voor bijna alle behandelingen uit de minimale dataset somatische zorg zijn afgenomen (zie figuur 2). De wachttijd diagnostiek is in alle type instellingen, in 2009 ten opzichte van 2008 afgenomen. Alleen de wachttijd voor gastroscopie laat in de algemene ziekenhuizen een stijging zien. Verder valt op dat vooral de UMC’s een grote afname in de wachttijden hebben gerealiseerd (NZa, 2010b).

Tabel 2: Percentage ziekenhuisafdelingen waarbij de verwachte wachttijden boven de Treeknorm uitkomen (Bron: Mediquest, 2009; databewerking RIVM).

januari 2009

juli 2009

december 2009

Polikliniek

24,1

25,5

27,5

Behandeling

23,6

23,7

18,7

Diagnostiek

20,4

21,1

14,8

Wanneer we naar de wachttijdontwikkeling in het jaar 2009 kijken, dan zien we dat de wachttijden voor polikliniek zijn toegenomen (zie tabel 2). Op 1 januari 2009 bedroeg de overschrijding van de Treeknorm voor polikliniek 24,1%. Op 1 december 2009 was dat 27,5%. De overschrijding van de Treeknorm voor behandeling en diagnostiek is daarentegen afgenomen.

Ontwikkeling wachttijden voor polikliniek, 2006-2009

Figuur 1: Ontwikkeling wachttijden voor polikliniek, 2006-2009 (Bron: NZa, 2010b).

Ontwikkeling wachttijden voor behandeling, 2006-2009

Figuur 2: Ontwikkeling wachttijden voor behandeling, 2006-2009 (Bron: NZa, 2010b)

.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

  • DIS, 2005-2007.DIS; DBC-Informatiesysteem .
  • Mediquest.Wachttijden ziekenhuiszorg 2009 .
  • NZa, Nederlandse Zorgautoriteit.Monitor Medisch Specialistische zorg 2010. Tussenrapportage deel 1. Utrecht: NZa, 2010b.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

NZa
Nederlandse Zorgautoriteit
Samenvoeging van het College tarieven gezondheidszorg (CTG) en het College van toezicht op de zorgverzekeringen (CTZ). Per 1 januari 2006. URL: http://www.nza.nl.
Zorgbalans, versie 3.2, 22 december 2011
© RIVM, Bilthoven.