Toegankelijkheid

Wat verstaan we onder toegankelijkheid van zorg?

Toegankelijke zorg betekent dat “personen, die zorg nodig hebben, op tijd en zonder grote drempels toegang hebben tot zorgverlening” (Smits et al., 2002b). In de literatuur komt een aantal aspecten steeds terug die samen de toegankelijkheid bepalen en die de toegankelijkheid kunnen beperken, te weten de kosten, de reisafstand, de wachttijden en de mate waarin het aanbod tegemoet komt aan de behoefte en de vraag van burgers. De mate en volgorde waarin deze aspecten worden behandeld en de verbanden die ertussen worden gelegd verschillen tussen studies. De gekozen indeling is regelmatig afhankelijk van het land of het onderwerp waarop de studie betrekking heeft. Ook de verwachte of gevonden omvang van de nadelige gevolgen van de verschillende belemmeringen kan een rol spelen. In deze Zorgbalans is gekozen voor een systematische indeling die ook in een aantal EU-publicaties is gebruikt (Busse et al., 2006; Tamsma, 2008) en die op voorhand nog géén oordeel over het belang van elk van de vier aspecten weergeeft.

Naast de vier genoemde factoren worden er nog twee aspecten behandeld, namelijk het personeelsaanbod in de gezondheidszorg en de keuzevrijheid. Een tekort aan personeel kan in alle aspecten van toegankelijkheid ingrijpen en problemen veroorzaken, zoals hogere kosten, lacunes in de geografische spreiding, lange wachttijden of minder diversiteit in aanbod. Voldoende beschikbaarheid van personeel is een voorwaarde voor toegankelijkheid. Keuzevrijheid hangt nauw samen met de toegankelijkheid van het zorgaanbod. Keuzevrijheid houdt in dat burgers zelf kunnen kiezen voor de wijze waarop en bij wie zij tegen ziektekosten verzekerd willen zijn en door wie en de wijze waarop de zorg wordt verleend. Voorwaarde voor keuzevrijheid is dat wettelijke en financiële regelingen het maken van keuzes ook toestaan. Ook dient er voldoende diversiteit in het zorgaanbod aanwezig te zijn, zodat de burgers de kwaliteit van zorg kunnen afwegen tegen de ‘kosten’. Keuzevrijheid is ook een van de voorwaarden voor het slagen van het huidige zorgsysteem met gereguleerde marktwerking.).

Indeling

• Financiële toegankelijkheid (betaalbaarheid)
• Geografische toegankelijkheid (bereikbaarheid)
• Tijdigheid acute zorg
• Tijdigheid niet-acute zorg
• Toegankelijkheid naar behoefte
• Personeelsaanbod
• Keuzevrijheid