Effecten van gereguleerde concurrentie

In de Memorie van toelichting bij de Zorgverzekeringswet (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2004) staat waar het nieuwe stelsel toe moet leiden. Voor consumenten gaat het om meer keuzevrijheid, meer eigen verantwoordelijkheid en betaalbare zorg. Zorgverzekeraars zouden in het nieuwe stelsel meer als contractpartij moeten gaan optreden richting zorgaanbieders en doelmatige, kwalitatief hoogwaardige zorg afdwingen. Zorgaanbieders zouden geprikkeld moeten worden om meer prestatie- en vraaggericht te werken. Gereguleerde concurrentie wordt gezien als een middel om kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid te borgen.

Hoewel effecten van gereguleerde concurrentie pas na enige tijd zichtbaar worden, kijken we nu al wel of er een richting van effecten zichtbaar is. Omdat het de taak is van de Zorgbalans om naar de uitkomsten van het totale zorgsysteem te kijken, en niet apart naar alle losse onderdelen, gaan we vooral na of er mogelijk al sprake is van een breed effect van de stelselwijziging op het geheel van de in de Zorgbalans gebruikte indicatoren. Aan de hand van onder meer Kwaliteit, Toegankelijkheid en Zorguitgaven en doelmatigheid van deze Zorgbalans gaan we na of er de afgelopen jaren al duidelijke veranderingen in de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg zichtbaar zijn en of deze toegeschreven kunnen worden aan de stelselwijziging. Als sleuteljaar in de stelselwijziging kiezen we 2006; toen werden de Zvw en Wmg van kracht. We kijken naar:

• ontwikkelingen in de tijd. Als er opvallende veranderingen zijn sinds het sleuteljaar 2006, dan kan dit duiden op een effect;
• ontwikkelingen ten opzichte van andere landen. Als Nederland na 2006 op een bepaalde indicator duidelijk afwijkt van een internationale trend dan kan dat wijzen op een effect van de stelselwijziging;
• onderdelen van de zorg waar al langer concurrentie is, zoals het B-segment en fysiotherapie. Als er voor deze onderdelen van de zorg veranderingen in kwaliteit, toegankelijkheid en kosten zijn, dan kan dit duiden op een effect.

Omgekeerd geldt dat als er géén opvallende veranderingen of verschillen zijn, de effecten van de stelselwijziging minder waarschijnlijk zijn, of dat het nog te vroeg is om de effecten aan te kunnen tonen. Uiteraard kan bij het ontbreken van opvallende veranderingen niet worden uitgesloten dat zonder de stelselwijziging mogelijk verslechtering was opgetreden.