Selectieve zorginkoop blijft uit door gebrekkige informatie over kwaliteit geboden zorg

Daar waar wel informatie beschikbaar is, lijkt ook nog weinig te gebeuren. In de curatieve zorg blijken er nog steeds verschillen tussen ziekenhuizen te bestaan. Toch is het niet zo dat zorgverzekeraars de minder goed presterende ziekenhuizen niet contracteren. Redenen hiervoor kunnen zijn dat er niet voldoende ziekenhuizen zijn of dat zorgverzekeraars niet selectief willen contracteren, omdat zij bang zijn om verzekerden te verliezen als de keuzevrijheid beperkt wordt. Een andere reden kan zijn dat zorgverzekeraars onvoldoende vertrouwen hebben in beschikbare gegevens, waardoor ze op basis hiervan geen beslissingen willen nemen. Uit gesprekken met een zestal zorgverzekeraars komt naar voren dat als er wel selectief wordt gecontracteerd dat veelal betrekking heeft op een specifiek deel van de zorg, zoals inkoop van specifieke dbc’s, zbc’s of bepaalde zorgmodules (NZa, 2010a). Zorgverzekeraars geven aan dat het meer gaat om het differentiëren tussen zorgaanbieders. Zorgverzekeraars wijzen voorkeursaanbieders aan, of differentiëren tarieven in contracten met zorgaanbieders. Om meer zicht te krijgen op kwaliteit worden volgens de bevraagde zorgverzekeraars afspraken gemaakt met betrekking tot het verstrekken van informatie aan de zorgverzekeraar (NZa, 2010a).

Alleen voor een naturapolis moeten zorgverzekeraars zorg inkopen. Hiervoor geldt dat zorgverzekeraars afspraken kunnen maken met zorgaanbieders over de kwaliteit. Zij kunnen ook alleen die zorgaanbieders contracteren die al aan bepaalde (kwaliteits)voorwaarden voldoen. De meeste verzekerden hebben een naturapolis (zie figuur 1). Voor een restitutiepolis geldt dat zorgverzekeraars geen zorg hoeven in te kopen, maar dat zij bemiddelen. Kennelijk zijn de prikkels die zorgverzekeraars ertoe moeten bewegen om doelmatige, kwalitatief hoogwaardige zorg af te dwingen bij zorgaanbieders, niet zo sterk dat daar in de praktijk al effecten van meetbaar zijn.

Gaynor, 2006 concludeert op basis van een uitgebreid overzicht van de theoretische en empirische literatuur over concurrentie en kwaliteit dat onder imperfecte concurrentie de kwaliteit zowel hoog als laag kan zijn. Meer concurrentie kan de kwaliteit zowel verhogen als verlagen. Hoe de verhouding tussen prijs en kwaliteit zich ontwikkelt in een systeem van concurrentie hangt af van de vraaggevoeligheid van consumenten voor prijs en kwaliteit. De NZa komt tot de conclusie dat de aandacht voor kwaliteit is toegenomen, maar dat de prijs nog steeds doorslaggevend is bij de zorginkoop. Het gevaar bestaat dat een markt waarbij vooral op de prijs wordt geconcurreerd, leidt tot kwaliteitsvermindering, zeker als kwaliteitsinformatie niet voorhanden is. Goede kwaliteitsinformatie, die betrouwbaar en toegankelijk is, is essentieel om de kwaliteit te waarborgen.