Oorzaken beperkte zichtbaarheid effecten

De overgang naar het systeem van gereguleerde concurrentie is soepel verlopen (Van de Ven et al., 2009). Daarnaast zijn er aanwijzingen dat er procesmatig gezien voortgang wordt geboekt met de verdere invoering van gereguleerde concurrentie in de curatieve zorg. Toch constateren we al met al dat er momenteel nog weinig veranderingen zichtbaar zijn sinds de stelselwijziging wat betreft de indicatoren voor kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid die in de Zorgbalans aan de orde komen. We bespreken een aantal mogelijke oorzaken. Is er ruimte voor verbetering aanwezig? Is het nog te vroeg om effecten te mogen verwachten? Is er mogelijk sprake van meetproblemen? Is er voldaan aan alle voorwaarden om gereguleerde concurrentie te laten werken?

Ruimte voor verbetering is aanwezig

Om verbeteringen zichtbaar te maken moet er ruimte zijn voor verbetering. Op basis van deze Zorgbalans, waarin de cijfers voor Nederland naast de cijfers in andere landen zijn gezet, kan geconstateerd worden dat er nog wel degelijk ruimte is voor verbetering. Ook binnen Nederland zien we verschillen in prestaties, bijvoorbeeld tussen ziekenhuizen. Dat impliceert dat ook hier ruimte voor verbetering is.

Stelselwijziging is een proces

Behalve ruimte voor verbetering, heeft een stelselwijziging zoals die in Nederland plaats vindt tijd nodig om in werking te treden. Definitieve effecten op de publieke doelen zijn mogelijk daarom nu nog niet zichtbaar. Het vaststellen van causale verbanden is bij een proces zoals de stelselwijziging problematisch, omdat niet eenduidig is om welke maatregelen het gaat, maatregelen contrair kunnen zijn en dat het proces nog niet is afgerond. Het proces van de invoering van gereguleerde concurrentie is echter al enige tijd gaande, waardoor verondersteld kan worden dat er wel een richting van veranderingen zichtbaar zou mogen zijn. We zien veranderingen al wel in het proces, maar nog niet in de uitkomstindicatoren met betrekking tot kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid.

Ontwikkelingen zijn nog niet altijd meetbaar

Voor een deel kan de oorzaak dat er nog weinig veranderingen zichtbaar zijn ook komen door meetproblemen. Er zijn misschien wel ontwikkelingen aanwezig, maar deze zijn nog niet zichtbaar in de beschikbare indicatoren die de Zorgbalans (en andere partijen) meten. Door meer indicatoren te gebruiken, kunnen ontwikkelingen in de toekomst wellicht wel zichtbaar worden gemaakt.