Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Zorgbalans

Toegankelijkheid

De invoering van de Zvw in 2006 heeft effect gehad op de keuzevrijheid en toegankelijkheid van de zorgverzekering. Een groot aantal verzekerden wisselde in 2006 van zorgverzekeraar. In de jaren daarna is het percentage verzekerden dat wisselt van zorgverzekeraar op het niveau van voor de invoering van de Zvw. Wat betreft de toegankelijkheid van de zorg kan op basis van deze Zorgbalans geconcludeerd worden dat de financiële toegankelijkheid van de gezondheidszorg in Nederland goed is. De verzekeringsplicht en het feit dat de eigen betalingen in de zorg laag zijn dragen hier aan bij. Afgezien van een aantal fusies tussen zorginstellingen en tussen zorgverzekeraars die de toegankelijkheid en keuzevrijheid licht beperken, zijn er geen opvallende andere trendbreuken sinds 2006 of ten opzichte van andere landen. Hieronder lopen we de hoofdlijnen van de bevindingen uit Toegankelijkheid langs.

  • In vergelijking met alle OECD-landen is het percentage van het besteedbare inkomen dat verzekerden in Nederland uitgeven aan eigen betalingen voor geneeskundige verzorging het laagst. Hierin kan zelfs een licht dalende trend worden geconstateerd. Hierbij moet wel opgemerkt worden dat de nominale premie die verzekerden betalen tot de collectieve lasten wordt gerekend. Wat betreft inkomenssolidariteit wordt geconstateerd dat de verdeling van eigen bijdragen ongelijk verdeeld is over inkomensgroepen. Er is geen opvallende verandering hierin in de afgelopen jaren. Internationaal gezien is het verschil tussen inkomensgroepen klein.
  • Het aantal onverzekerden is redelijk stabiel. Er is wel een forse stijging van het aantal wanbetalers, gedefinieerd als verzekerden die een betalingsachterstand van meer dan 6 maanden hebben voor hun premie, sinds 2006. Om dit terug te dringen zijn vanaf 2009 beleidsmaatregelen genomen.
  • De eigen uitgaven van chronisch zieken en mensen met een beperking zijn in de afgelopen jaren gelijk gebleven. Sinds de invoering van de Zvw hebben we wel een verandering in de soort uitgavenposten kunnen constateren. Minder mensen hebben sinds de invoering van de Zvw extra uitgaven voor huisartsen, tandartsen, medisch specialisten, fysiotherapeuten en receptgeneesmiddelen. Daar staat tegenover dat meer mensen extra eigen uitgaven hebben voor hulpmiddelen en aanpassingen aan de woning (valt buiten de Zvw).
  • Wat betreft de geografische toegankelijkheid zijn er weinig veranderingen. Er zijn echter wel steeds meer fusietendensen in landelijke gebieden. Het gevolg hiervan is dat de spreiding van acute zorgvoorzieningen afneemt. Er lijkt hier sprake van concentratie van voorzieningen die wellicht de kwaliteit van zorg en de betaalbaarheid ten goede komen, maar die de toegankelijkheid van zorg verminderen.

De Zorgbalans kent geen indicatoren die betrekking hebben op privéklinieken. De komst van privéklinieken heeft de keuzevrijheid voor burgers voor sommige behandelingen vergroot. Een deel van de zorg van privéklinieken valt buiten het basispakket; het aandeel eigen betalingen is hier groter.

.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

OECD
Organisation for Economic Co-operation and Development
Organisatie voor economische samenwerking en ontwikkeling. URL ledenlijst van de OECD: http://www.oecd.org/document/58/0,3746,en_2649_201185_1889402_1_1_1_1,00.html
Zvw
Zorgverzekeringswet
Zorgbalans, versie 3.2, 22 december 2011
© RIVM, Bilthoven.