Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Zorgbalans

Kwaliteit

In het onderwerp Kwaliteit van deze Zorgbalans is de ontwikkeling van de kwaliteit van zorg in Nederland in kaart gebracht. Grote verschillen en trendbreuken zijn niet gevonden. Op het gebied van preventie is een positieve ontwikkeling zichtbaar die ook al voor de stelselwijziging geconstateerd werd. Voor de effectiviteit van de curatieve zorg is het beeld eveneens dat er weinig verschillen zijn tussen de periode voor en de periode na de stelselwijziging. De ziekenhuissterfte is in de periode 2003-2008 gedaald. Ook deze positieve ontwikkeling zette in voor de invoering van de Zvw. Dit kan te maken hebben met strategisch gedrag, waarbij ziekenhuizen zich, vooruitlopend op wat komen gaat, verbeteren. Wat betreft vraaggerichtheid zijn er geen veranderingen geconstateerd. Ook internationaal gezien zijn er nog geen opvallende afwijkingen die gerelateerd kunnen worden aan de stelselwijziging. Dat er nog geen effecten zichtbaar zijn wil niet zeggen dat er nog geen processen ter verbetering op gang zijn gekomen.

De Zvw en andere maatregelen hebben gezorgd voor een aantal kwaliteitsimpulsen. Er is een groot aantal CQ-indexen ontwikkeld die de ervaringen van cliënten met de zorg in beeld brengen, en er is een toename van kwaliteitsinformatie op websites zoals kiesBeter.nl. Met de start van Zichtbare Zorg is een traject ingezet dat moet leiden tot een uniforme set aan kwaliteitsinformatie die de kwaliteit voor verschillende partijen transparant moet maken. De bruikbaarheid en betrouwbaarheid van de kwaliteitsinformatie staat nog wel ter discussie. Van de Ven et al., 2009 schrijven dat: “De kwaliteit van zorg staat nu op de agenda. Patiëntenorganisaties hebben prikkels en instrumenten gekregen om over kwaliteit mee te praten. Verzekeraars nemen een aantal kwaliteitszaken heel duidelijk mee in hun zorginkoop. Dit heeft als effect dat zorgaanbieders (bijvoorbeeld ziekenhuizen) bewuster bezig zijn met de kwaliteit van zorg. Privéklinieken wier kwaliteit onder de norm is, liggen snel uit de markt.”

Ondanks deze ontwikkelingen is het voor zorgverzekeraars nog steeds lastig om goed zicht te krijgen op de kwaliteit van de ziekenhuiszorg. De NZa heeft in 2007 en 2008 geconstateerd dat er in toenemende mate wel aandacht is voor kwaliteit tijdens de onderhandelingen tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders. Uit de Monitor Ziekenhuiszorg 2009 komt ditzelfde beeld naar voren (NZa, 2009a). De toegenomen aandacht voor kwaliteit komt vooral tot uiting in het opvragen en gebruiken van kwaliteitsindicatoren en zorgprofielen door zorgverzekeraars en de betrokkenheid van medisch adviseurs bij de onderhandelingen. Zorgaanbieders geven daarbij wel aan dat het belang van de kwaliteitsinformatie en zorgprofielen ondergeschikt is aan de prijs. De NZa concludeert uiteindelijk op basis hiervan dat de prijs nog altijd doorslaggevend is (NZa, 2009a).

In de medisch specialistische zorg wordt door zorgverzekeraars wel voorzichtig geëxperimenteerd met de sturing van verzekerden. Zorgverzekeraars zijn voorzichtig uit angst voor reputatieschade (NZa, 2009b). Voor fysiotherapie differentiëren zorgverzekeraars in de zorginkoop op basis van kwaliteitscriteria (procesindicatoren). Fysiotherapie is een voorbeeld waarbij zorgverzekeraars het verst zijn met zorginkoop: er zijn verschillende systemen om te benchmarken en financiële prikkels aan te koppelen (NZa, 2010a).

.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

  • NZa, Nederlandse Zorgautoriteit.Monitor Ziekenhuiszorg 2009. Tijd voor reguleringszekerheid. Utrecht, 2009a.
  • NZa, Nederlandse Zorgautoriteit.Monitor Huisartsenzorg 2008. Analyse van het nieuwe bekostigingssysteem en de marktwerking in de huisartsenzorg. Utrecht, 2009b.
  • NZa, Nederlandse Zorgautoriteit.Monitor Zorginkoop zorgverzekeraars. Utrecht: NZa, 2010a.
  • Van de Ven WPMM, Schut FT, Hermans HEGM.Evaluatie Zorgverzekeringswet en Wet op de Zorgtoeslag. Den Haag:. Den Haag: ZonMw, 2009.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CQ-index
Consumer Quality Index
De CQ-index is een gestandaardiseerde systematiek voor meten, analyseren en rapporteren van klantervaringen in de zorg.
NZa
Nederlandse Zorgautoriteit
Samenvoeging van het College tarieven gezondheidszorg (CTG) en het College van toezicht op de zorgverzekeringen (CTZ). Per 1 januari 2006. URL: http://www.nza.nl.
Zvw
Zorgverzekeringswet
Zorgbalans, versie 3.2, 22 december 2011
© RIVM, Bilthoven.