Transparantie en informatie

De introductie van meer concurrentie in de zorg heeft als doel dat de zorg beter aansluit bij de vraag van patiënten en dat er een betere verhouding tussen prijs en kwaliteit kan worden behaald. Hierbij is een belangrijke rol voor zorgverzekeraars weggelegd. Zorgverzekeraars moeten zorg doelmatig inkopen. Als zij dat niet doen dan bestaat de kans dat verzekerden overstappen naar een andere zorgverzekeraar. Om dit proces op gang te brengen moeten zowel zorgverzekeraars als verzekerden zicht hebben op de kwaliteit van de ingekochte zorg. Als deze kwaliteitsinformatie ontbreekt, zullen verzekeraars gaan concurreren op de prijs, wat ten koste kan gaan van de kwaliteit van zorg.

Goede en structurele informatie over de kwaliteit blijkt momenteel nog te ontbreken (NZa, 2009d; Van de Ven & Schut, in druk). Wel is het zo dat er steeds meer informatie beschikbaar komt over de kwaliteit, prijs en dienstverlening van zorgverzekeraars en zorgaanbieders. De NZa zet zorgverzekeraars aan tot verbetering van de informatievoorziening door verzekeraars te controleren op de naleving van het Richtsnoer Informatieverstrekking Ziektekostenverzekeraars (NZa, 2009d).

Keuze-informatie over de prijs en het aanbod van polissen is beschikbaar via verschillende bronnen (zie figuur 1). Internet is de meest gebruikte bron (Van der Maat & De Jong, 2009). Voorbeelden van websites zijn: www.kiesBeter.nl, www.independer.nl en www.consumentenbond.nl. Deze websites geven een overzicht van producten, premies en serviceniveau en proberen het aanbod aan te laten sluiten bij de bezoekers van de sites. Vooral de premie en het serviceniveau lijken van invloed op de keuze van een polis. Naast informatie via websites is er ook informatie beschikbaar via brochures.

Uit een rapport over kiesBeter komt naar voren dat mensen de informatie waar ze naar op zoek waren niet altijd vinden (Colijn & Van der Graaf, 20099). In de eerste helft van 2008 gaf 60% van de mensen aan de gezochte informatie gevonden te hebben, in de tweede helft van 2008 was dit percentage teruggelopen naar 40%. Het percentage mensen dat aangeeft dat de website ondersteunend is bij het maken van een keuze is in dezelfde periode eveneens gedaald.

De NZa heeft zowel in 2007 als in 2008 websites die verzekeringen vergelijken beoordeeld. In 2007 kwam uit het onderzoek van de NZa naar voren dat er verschillen in de kwaliteit van de presentatie van de informatie tussen websites zijn (NZa, 2007h). Uit het vervolg onderzoek blijkt dat die verschillen anno 2008 voor het merendeel zijn weggewerkt (NZa, 2008b).

De basisverzekering bij verschillende zorgverzekeraars zijn redelijk goed vergelijkbaar, maar een toenemende differentiatie van de aanvullende verzekeringen reduceert de transparantie van de aanvullende verzekeringen. Aangezien een groot deel van de bevolking (ongeveer 90%) een aanvullende verzekering heeft die gekocht wordt bij dezelfde verzekeraar als de zorgverzekering, is transparantie van de aanvullende verzekering van belang.

Via sites als www.kiesBeter.nl en www.independer.nl kunnen mensen een zorgaanbieder kiezen. Daarnaast bieden zorgverzekeraars zelf (webbased) ondersteuning aan bij het kiezen van een zorgaanbieder. Informatie over de kwaliteit van de zorgaanbieders ontbreekt meestal. Voor ziekenhuizen en enkele specifieke aandoeningen (heup-/knieoperaties en staaroperaties) worden gegevens gepresenteerd over patiëntervaringen uit de CQ-index.

Naast deze informatie, worden er ranglijsten van ziekenhuizen gemaakt die bijvoorbeeld in het Algemeen Dagblad of Elsevier worden gepubliceerd. Een statistische analyse van deze ranglijsten laat echter zien dat deze lijsten onderling niet vergelijkbaar zijn (Pons Pons et al., 2009).