Collectieve verzekeringen spelen een belangrijke rol in het huidige zorgstelsel. Het is jaarlijks de belangrijkste reden om van zorgverzekeraar te wisselen. Sinds de invoering van de Zvw is het aantal mensen dat zich via een collectief contract tegen ziektekosten heeft verzekerd sterk gegroeid. In 2006 was 44% collectief verzekerd, in 2008 is dit percentage gestegen naar 65% (De Jong, 2008b). In 2006 zijn veel collectieve contracten afgesloten voor een periode van 3 jaar. Dat betekent dat er voor 2009 opnieuw onderhandeld kon worden over de collectieve contracten. In potentie zou een groot aantal verzekerden voor 1 januari 2009 van zorgverzekeraar kunnen wisselen, doordat de collectiviteiten bij een andere zorgverzekeraar een contract konden afsluiten. Veel collectieve contracten zijn echter weer bij de oude zorgverzekeraar afgesloten (Van der Maat & De Jong, 2009). De grote mobiliteit van verzekerden heeft daardoor ook niet plaatsgevonden.

Bij de introductie van de Zvw in 2006 ontstond een felle concurrentiestrijd tussen zorgverzekeraars om verzekerden aan zich te binden. In 2007 was deze concurrentie nog steeds gaande. Dit is onder meer af te leiden uit de afname van de variatie in premies tussen verzekeraars in combinatie met premies die gemiddeld niet kostendekkend zijn.

Ten opzichte van 2008 zijn de jaarpremies in 2009 nauwelijks gestegen. In 2008 varieerden premies voor het basispakket (exclusief mogelijke collectiviteitskorting) van € 933 per jaar tot € 1.198 (Vektis, 2008). Gemiddeld bedroeg de jaarpremie in 2009 € 1.110 (Vektis, 2009). De spreiding in de premies is kleiner geworden. De premie voor 2010 ligt ongeveer tussen de € 960 en € 1176 per jaar. In 2006 lag de premie voor de basisverzekering onder de door VWS vastgestelde rekenpremie. We kunnen nu constateren dat de premie steeds dichter bij de rekenpremie van VWS ligt (BS Health Consultancy, 2009).

Behalve feitelijke verschillen in de premie is de perceptie van verzekerden van belang. Als verzekerden de verschillen tussen zorgverzekeraars te klein vinden zullen ze niet wisselen van zorgverzekeraar. Uit onderzoek van het NIVEL in 2006, 2007 en 2008 blijkt dat in deze jaren respectievelijk 68%, 70% en 74% van de bevolking van mening is dat het wisselen van zorgverzekeraar niet veel oplevert.