Kernbevindingen

• De kwaliteit van de curatieve zorg ontwikkelt zich in Nederland niet opvallend anders dan in de ons omringende landen
• In kwaliteit en toegankelijkheid hebben zich geen opvallende trendbreuken voorgedaan sinds 2006; de macrokosten stijgen de afgelopen jaren wel sterker dan voor 2006
• Aan de voorwaarden voor gereguleerde concurrentie is niet volledig voldaan, daardoor zijn de beoogde effecten nog niet zichtbaar
• Kwaliteit speelt bij de zorginkoop nog een beperkte rol, de prijs geeft de doorslag
• Informatie en transparantie over kwaliteit is essentieel en is nog onvoldoende beschikbaar; concurrentie alleen op prijs kent risico’s
• De stelselwijziging is een kwestie van lange adem, voortgaande evaluatie en continue monitoring van de effecten op kwaliteit, toegankelijkheid en kosten is wenselijk

In de vorige Zorgbalans (Westert et al., 2008) is vermeld dat de Zorgbalans 2010 zal evalueren of verbeteringen rond transparantie met betrekking tot de kwaliteit van zorg, het afbouwen van financiële zekerheden en garanties voor zorgaanbieders en de uitbreiding van onderhandelbare zorg, de concurrentie verder hebben gestimuleerd en wat hiervan de effecten zijn op de kwaliteit, toegankelijkheid en kosten van zorg. Op die vraag wordt in Stelselwijziging ingegaan. Concurrentie in de AWBZ-sector blijft buiten beschouwing. Vooraf moet worden opgemerkt dat de overgang naar gereguleerde concurrentie in het zorgstelsel een geleidelijk proces is en dat effecten daarom ook pas na enige tijd zichtbaar worden. De stelselwijziging is een langdurig proces dat al sinds de jaren ’90 in gang gezet is en ook nu nog gaande is. Het is lastig om te bepalen wat het effect is van een proces dat nog voortdurend aan wijzigingen onderhevig is. Toch proberen we in dit hoofdstuk een soort van tussenbalans op te maken waarin we 2006, het jaar waarin de Zorgverzekeringswet en de Wet marktordening gezondheidszorg van kracht werden, als sleuteljaar nemen.

Eerst wordt kort uitgelegd wat er onder gereguleerde concurrentie in de gezondheidszorg wordt verstaan en welke belangrijke beleidsontwikkelingen zich in de afgelopen jaren hebben voorgedaan.

Vervolgens worden de indicatoren die onder Kwaliteit, Toegankelijkheid en Zorgkosten en doelmatigheid zijn besproken, in relatie tot de stelselwijziging geëvalueerd. Dit wordt gedaan voor elk van de publieke doelen. We beoordelen vooral of er in de afgelopen jaren opvallende trendverschillen zijn opgetreden ten opzichte van andere landen, of er opvallende trendbreuken zijn geweest voor en na het sleuteljaar 2006 en of er zich opvallende veranderingen hebben voorgedaan in onderdelen van de zorg waar al wat langer sprake is van meer concurrentie .

Een voorwaarde om de resultaten te behalen zoals beoogd met de stelselwijziging is dat het systeem van gereguleerde concurrentie werkt. Daarom wordt ook ingegaan op de voorwaarden voor succes van gereguleerde concurrentie. Het gaat hierbij om noodzakelijke voorwaarden, wat niet wil zeggen dat deze voorwaarden een garantie zijn voor het succes van gereguleerde concurrentie. Het systeem van gereguleerde concurrentie kan beter functioneren en beter bijdragen aan het borgen van de publieke belangen in de zorg naarmate er beter aan deze voorwaarden is voldaan.

Er wordt afgesloten met een conclusie en beschouwing.