De informatievoorziening van de Zorgbalans in bredere context
Het samenvattend oordeel over de informatievoorziening van de tweede Zorgbalans luidde: “Omdat de Zorgbalans primair een monitor-instrument is, vormt de gebrekkige continuïteit van registraties het grootste zorgenkind. Als de LMR in ziekenhuizen wegvalt, valt ook een aanzienlijk deel van de Zorgbalans weg. Het ministerie van VWS heeft hierin een regietaak. De hoogste prioriteit hebben:
Hoe is de situatie nu? Enkele verbeteringen in gang gezet, maar belangrijke gewenste verbeteringen ook niet
- de continuïteit van de in ziekenhuizen,
- het starten van de naar Ziekten en Zorg in de Eerste Lijn,
- de continuering van de deelname aan de internationale vergelijkende survey van het Commonwealth Fund,
- een goede aanlevering van gegevens aan internationale instanties.”
Hoe is de situatie nu? Enkele verbeteringen in gang gezet, maar belangrijke gewenste verbeteringen ook niet
De eerste twee prioriteiten – en - zijn het belangrijkst voor de Nederlandse informatievoorziening en blijven problematisch.
Aan de continuïteit van de LMR wordt weliswaar aandacht besteed, maar de situatie blijkt de afgelopen jaren juist verder verslechterd in plaats van verbeterd te zijn (zie bij internationale vergelijkingen voor de aanzienlijke ernst van deze negatieve effecten). Een duidelijk effect van het verzoek van het ministerie van VWS aan de ziekenhuizen om aan de LMR te blijven deelnemen dan wel die deelname te hervatten () is nog niet merkbaar.
Van de oorspronkelijke plannen voor de Nationale Studie naar Ziekten en Verrichtingen in Zorg in de Eerste Lijn () blijkt slechts een beperkt deel gefinancierd te kunnen worden. Dit beperkt het zicht op de trendmatige ontwikkelingen in de huisartsenzorg (zoals de poortwachtersfunctie) en de andere eerstelijns disciplines. Wel wordt er gewerkt aan een Landelijk Informatie Netwerk Eerstelijnszorg (LINEL). Hierin worden monodisciplinair georiënteerde registratiesystemen geïntegreerd tot een multidisciplinair eerstelijnssysteem, waarin onder andere verrichtingen van verschillende zorgverleners zijn opgenomen ().
De deelname aan de internationale survey van het Commonwealth Fund is gecontinueerd en de toename van het aantal West- en Noord-Europese landen dat er aan deelneemt, vergroot de bruikbaarheid ervan voor de internationale vergelijkingen in de Zorgbalans. Continuering in de toekomst is daarom wenselijk.
In opdracht van start het RIVM een project om zicht te krijgen op de aanlevering van gegevens aan internationale registraties en de landelijke coördinatie hiervan ().
De roep om verbeteringen van de informatievoorziening worden van verschillende kanten steeds luider. Er verschijnen meerdere analyses over de tekortkomingen in de informatievoorziening en de nadelige gevolgen van het ontbrekende inzicht in vragen die voor beleid en besluitvorming over de kwaliteit, toegankelijkheid en kosten van de zorg van belang zijn (; ; ; ; ; ). Zowel publiek als wetenschappers eisen meer transparantie in de zorg, waarbij transparantie niet alleen betekent de bereidheid van het veld om gegevens over het eigen functioneren openbaar te maken, maar ook de wens om die informatie vertaald te krijgen in zinvolle antwoorden op belangrijke vragen rond het functioneren van het zorgstelsel.
De veranderingen in het zorgsysteem gaan regelmatig sneller dan de informatievoorziening in het veld kan bijhouden. De toename van vrijheidsgraden in de organisatie en de financiering van zorg (o.a. door het systeem van integrale bekostiging), maken de informatievoorziening bovendien extra ingewikkeld, waardoor de zorg complexer en minder transparant wordt.
Het monitoren op hoofdlijnen zoals in de Zorgbalans gebeurt, geeft informatie om het beleid op hoofdlijnen bij te sturen. Niet meer en niet minder. Voor de dagelijkse besluitvorming op deelterreinen en deelsectoren van de zorg is veel meer aanvullende en tussentijdse informatie nodig dan de Zorgbalans kan bieden.
Dit alles vraagt om een sterke(re) regie op de informatievoorziening vanuit het ministerie van , die gebaseerd is op een afgewogen beeld van benodigde beleidsinformatie in het nieuwe stelsel van gereguleerde marktwerking.
