Vanuit het perspectief van de overheid is het van belang te weten hoe goed de verschillende onderdelen van de gezondheidszorg functioneren en of iedereen in Nederland in gelijke mate van de ingezette middelen profiteert. Gezien de toenemende uitgaven aan de gezondheidszorg is de vraag naar de relatie tussen de ingezette middelen en de opbrengsten die er mee worden bereikt relevant: hoe doelmatig is de Nederlandse gezondheidszorg? Om de ontwikkelingen in de kwaliteit, de toegankelijkheid en de kosten van de gezondheidszorg te monitoren, heeft het ministerie van VWS het RIVM gevraagd de Zorgbalans tweejaarlijks uit te brengen. Deze derde Zorgbalans beschrijft op basis van een beperkte set van indicatoren de prestaties van de Nederlandse gezondheidszorg in 2008 en 2009 en vergelijkt deze met eerdere jaren en internationaal.

VTV en Zorgbalans: verschillend, maar complementair in functie

De Zorgbalans is opgezet om tweejaarlijks de toegankelijkheid, kwaliteit en kosten van de zorg te monitoren. Daarmee heeft de overheid een instrument om op afstand van de dagelijkse praktijk de ontwikkelingen in de zorg te volgen en zicht te krijgen op de effecten van strategische beleidswijzigingen in het zorgsysteem, zoals de stelselwijziging. Het ministerie van VWS heeft het RIVM gevraagd om met behulp van een beperkt aantal indicatoren op gezette tijden de “vinger aan de pols” van het Nederlandse zorgsysteem te leggen. Op basis van ruim 125 indicatoren wordt de ‘gezondheidstoestand’ van ons zorgsysteem onderzocht, met als doel “potential areas of improvement” (OECD, 2009) te benoemen.

De Zorgbalans sluit aan op de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV), maar vervult een andere functie. De meest recente VTV (Van der Lucht & Polder, 2010) verscheen in maart 2010. De VTV beschrijft de stand van de volksgezondheid in Nederland en welke determinanten hierop van invloed zijn, en kijkt vooruit. Uit de VTV 2006 weten we dat preventie en zorg in belangrijke mate bijdragen aan de volksgezondheid. Een substantieel deel van de verbeteringen in de volksgezondheid kunnen op het conto van de gezondheidszorg worden geschreven. Daarom is het van belang goed te monitoren hoe de gezondheidszorg functioneert en presteert. De VTV vervult deze taak niet, de Zorgbalans wel.