Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Zorgbalans

Gemiddeld schrijven huisartsen in bijna twee derde van de gevallen een medicijn voor volgens de richtlijn, er zijn echter grote verschillen tussen huisartsen

Een formularium is een adviessysteem dat huisartsen in hun computer of op papier hebben. Bij een bepaalde aandoening of indicatie geeft het formularium een medicamenteus advies. Dit advies is zoveel mogelijk gebaseerd op evidence-based richtlijnen.

In figuur 1 is te zien dat huisartsen gemiddeld in ongeveer 66% van de gevallen waarin ze een geneesmiddel voorschrijven, een middel kiezen volgens het NHG-formularium. We hebben ons hier beperkt tot de twintig meest voorkomende aandoeningen of indicaties waarbij een geneesmiddel wordt voorgeschreven.

In de periode 2003-2007 is dit percentage redelijk constant gebleven, hoewel er een lichte daling lijkt op te treden. Opvallend is dat er grote verschillen zijn tussen praktijken. In de figuur is de range van 80% van de praktijken rond het gemiddelde weergegeven. Het percentage voorschriften volgens formularium varieert van 49% tot 77% in 2007. De cijfers van 2007 zijn getoetst aan het formularium van 2006, daarom zijn deze cijfers voorlopig en kunnen ze in de toekomst worden bijgesteld.

Naast verschillen tussen praktijken zijn er ook grote verschillen in percentages formularium-conforme voorschriften tussen diagnoses. In tabel 1 zijn deze percentages weergegeven per aandoening, per jaar. Diagnoses waarbij het meest volgens formularium wordt voorgeschreven zijn urineweginfecties, slapeloosheid en obstipatie (meer dan 83%). Een aandoening waarbij het formularium zelden wordt gevolgd is acute bronchitis: slechts 2,7% in 2007. Vaak worden hierbij, tegen het advies in, antibiotica voorgeschreven. Ook bij andere aandoeningen van de luchtwegen zoals hoesten en of luchtweginfecties wordt vaak anders voorgeschreven dan het formularium adviseert.

Richtlijncomforme voorschriften

Figuur 1: Percentage richtlijnconforme voorschriften binnen huisartsenpraktijk bij twintig meest voorkomende aandoeningen waarbij een geneesmiddel wordt voorgeschreven, 2003-2007 (boven en ondergrens van 80% van de praktijken en gemiddelde van alle praktijken) (Bron: NIVEL/LINH, databewerking NIVEL).

*voorlopige cijfers

Tabel 1: Gemiddeld percentage voorschriften volgens NHG-formularium bij de twintig meest voorkomende diagnoses waarbij een geneesmiddel wordt voorgeschreven, 2003-2007 (Bron: NIVEL/LINH; databewerking NIVEL).

2003

2004

2005

2006

2007

Obstipatie

86,7

84,9

86,2

87,1

83,8

Angina pectoris

76,1

76,4

75

70,8

66

Essentiële hypertensie zonder orgaanbeschadiging

73,8

73,9

72,9

71,7

69,3

Hypertensie met orgaanbeschadiging

66,1

65,6

62,4

61,8

59,9

Lage rugpijn zonder uitstraling

78,1

77,2

78,3

81,3

79

Angstig / nerveus / gespannen gevoel

84,5

84,6

84,6

81,9

80,9

Slapeloosheid

89

89,2

89,4

88,2

87,3

Depressie

72,5

73,3

69,3

65,7

63,9

Hoesten

43,2

45,1

46,7

44,2

45,9

Acute infectie bovenste luchtwegen

34,6

36

37,1

36,6

33,9

Acute bronchitis / bronchiolitis

2,4

2

2,3

2,6

2,7

Emfyseem / COPD

69,7

66,4

64,2

62,4

58,4

Astma

72,8

71,1

65,9

62,5

57,7

Hooikoorts / allergische rhinitis

77,5

76,6

77,7

75,3

76,1

Dermatomycose

87

86,2

85,7

83,5

81,7

Eczeem

62,2

64,6

65,2

64,1

62,1

Diabetes mellitus

65,6

63,4

58,5

52,5

50

Vetstofwisselingsstoornis

87,8

86,9

85,6

84,6

82

Urineweginfectie

87

88

88,4

88,3

87,6

Orale anticonceptie

78,5

74,8

68,2

67,9

62,8

Totaal

86,7

84,9

86,2

87,1

83,8

.

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

NHG
Nederlands huisartsengenootschap
URL: http://www.nhg.org
Zorgbalans, versie 3.2, 22 december 2011
© RIVM, Bilthoven.