Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
Zorgbalans

De volumegroei was na 2003 de belangrijkste determinant van de uitgavengroei

Voor het analyseren van de uitgavengroei kan een opsplitsing worden gemaakt in prijseffecten en volume-effecten. In tabel 1 worden, op macroniveau, de totale groei (nominale groei) en de bijdrage van diverse determinanten van uitgavengroei weergegeven. Een van de determinanten is de demografische trend. Door de groeiende en verouderende bevolking stijgen de totale zorguitgaven jaarlijks met gemiddeld 1%. De inflatie zorgt voor een stijging in prijzen, deze lag tussen 2003 en 2008 tussen de 1% en 2,5% (CBS Statline, 2009c). De overige groei is een restgroep die kan bestaan uit veranderingen in het zorgaanbod (technologische ontwikkelingen, meer behandelmogelijkheden), grotere zorgvraag (stijgende welvaart, andere preferenties) of een prijsstijging bovenop de gemiddelde inflatie.

Tabel 1: Groei zorguitgaven (Zorgrekeningen) en determinanten van de groei (%), 2003-2008 (Bron: CBS Statline, 2009c; CBS Statline, 2011b; Poos et al., 2008; databewerking RIVM).a

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Nominale groei

7,4

3,0

3,6

4,3

5,5

7,4

Inflatie

2,1

1,2

1,7

1,1

1,6

2,5

Demografie

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

Overig

4,3

0,8

0,9

2,2

2,9

3,9

a Effect demografie is voor de jaren 1999, 2003, 2005 en 2007 berekend op basis van RIVM data (zie ook Poos et al., 2008); er wordt aangenomen dat dit voor de overige jaren in tabel 1 gelijk is.

Tabel 2: Jaarlijkse groei in prijs en volume per zorgsector (%), 2003-2008 (Bron: CBS Statline, 2011b).a

2003

2004

2005

2006

2007

2008

Ziekenhuizen

prijs

1,7

0,1

-0,9

0,5

3,8

4,2

volume

3,9

6,5

4,7

3,1

4,3

2,9

GGZ

prijs

1,2

-2,5

2,7

0,2

-0,3

2,0

volume

10,1

8,4

5,3

3,8

4,5

9,7

Huisartsenpraktijken

prijs

9,8

-0,9

0,0

14,4

0,0

-0,9

volume

-0,4

-0,7

-0,6

2,1

6,0

2,3

Ouderenzorg

prijs

5,0

-2,0

0,0

0,3

0,9

2,4

volume

4,4

2,5

2,7

5,5

2,0

2,8

Gehandicaptenzorg

prijs

4,5

0,8

1,4

1,2

4,8

3,3

volume

5,6

6,9

2,8

2,9

0,3

5,7

a Data over volume- en prijsontwikkeling bij leveranciers van geneesmiddelen ontbreken (op CBS Statline).

Op sectorniveau kan de uitgavengroei en vooral de volumegroei op een meer gedetailleerd niveau worden uitgewerkt. Tabel 2 laat het effect van prijs en volume zien op de uitgavengroei voor verschillende zorgsectoren. De uitkomsten van 2008 betreffen voorlopige cijfers.

Het CBS berekent de groeicijfers in tabel 2, behalve bij de huisartsenzorg, op basis van volume-indicatoren. Het deel van de uitgavengroei dat niet wordt verklaard door volumegroei vormt vervolgens de prijscomponent. Voor de sectoren ziekenhuizen, ggz, ouderenzorg en gehandicaptenzorg kan de volumegroei dan ook nader worden uitgewerkt. Op basis van CVZ-data (zie CVZ, 2009c) wordt de volume-ontwikkeling van geneesmiddelen beschreven. Klik hier voor een uitwerking van de volumegroei in de verschillende zorgsectoren.

.

Bronnen en Literatuur

Literatuur

Begrippen en afkortingen

Afkortingen

CBS
Centraal Bureau voor de Statistiek
URL: http://www.cbs.nl
CVZ
College voor zorgverzekeringen (voorheen: Ziekenfondsraad)
Zelfstandig bestuursorgaan op het terrein van de Ziekenfondswet en de AWBZ. Het College informeert het ministerie van VWS met het oog op de beleidsontwikkelingen in de zorgverzekeringen en helpt vervolgens dat beleid uit te voeren door de verzekeraars en zorgkantoren te stimuleren bij de juiste uitvoering van die wetten. URL: http://www.cvz.nl
ggz
Geestelijke gezondheidszorg
Zorgbalans, versie 3.2, 22 december 2011
© RIVM, Bilthoven.